“Gazdır”, “viral”, “büyüyünce geçer” demeden önce tekrar düşün. Çocuk hasta acilde çoğu zaman daha zorlayıcıdır. Çünkü semptomlar silik olabilir, hikâye eksik olabilir ve ciddi tablolar başlangıçta “sıradan” görünebilir.Üstelik çocuk; erişkinin küçüğü değil, fizyolojisi ve kötüleşme paterni farklı bir hastadır.

“Panik atak”, “anksiyete”, “psikolojik” demeden önce gerçekten organik nedeni dışladın mı? Acil serviste ajitasyon, çarpıntı, huzursuzluk, nefes darlığı ya da “garip davranışlar” ile gelen hastaların önemli bir kısmı ilk bakışta psikiyatrik gibi görünebilir. Ama bazen sorun zihin değil; şeker, oksijen, ritim, hormon, enfeksiyon ya da toksinlerdir.

Hiponatremi Serum Na <135 mEq/L Klinik bulgular genelde Na <120 mEq/L olduğunda belirginleşir Düşüş ne kadar hızlıysa semptom o kadar ağır olur Akut hiponatremi, kronik hiponatremiden daha tehlikelidir

Acil serviste hava yolu yönetimi, hastanın yaşamını doğrudan etkileyen en kritik müdahalelerden biridir. Başarılı bir hava yolu kontrolü; oksijenizasyonun sağlanması, ventilasyonun sürdürülmesi ve aspirasyonun önlenmesi açısından hayati öneme sahiptir. Özellikle travma hastaları, bilinç bozukluğu olan olgular, solunum yetmezliği gelişen hastalar ve kardiyak arrest vakalarında hızlı ve doğru hava yolu yaklaşımı mortaliteyi belirgin şekilde azaltır.

(İdame – Defisit – Bolus) 1) İdame Sıvı Tedavisi Amaç: Günlük fizyolojik kayıpları karşılamak. Hesaplama – Holliday–Segar ● 0–10 kg: 100 mL/kg/gün ● 10–20 kg: 1000 mL + 50 mL/kg (10 kg üstü) ● >20 kg: 1500 mL + 20 mL/kg (20 kg üstü) ● Maksimum: ~2400 mL/gün (adölesan)

1. Enfeksiyonlar (EN SIK) a) Viral enfeksiyonlar ● EBV (çok sık, AST>ALT olabilir) ● CMV ● Hepatit A, B, C ● Adenovirüs ● İnfluenza ● COVID-19 ● HHV-6

1. Solunum Yetmezliği ve Hava Yolu Aşağıdakilerden biri varsa PICU endikasyonu vardır: ● İnvaziv veya noninvaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı ● Oda havasında veya O₂ altında persistan hipoksemi (SpO₂ < %90–92) ● Hiperkapni ve solunum asidozu ● Apne, tekrarlayan apne atakları ● Üst hava yolu obstrüksiyonu riski (şiddetli krup, tonsiller hipertrofi, EBV) ● Şiddetli bronşiolit, pnömoni veya ARDS

1. Toplam Lökosit Sayısı Maskelidir ● Normal lökosit sayısı ciddi enfeksiyonu dışlamaz ● Lökopeni, özellikle sepsis ve viral enfeksiyonlarda görülebilir ● Çocuklarda yaşa göre normal aralıklar geniştir Normal WBC ≠ normal çocuk

1. Tanısı Net Olmayan veya Gri Alan Hastalar ● İlk değerlendirmede kesin tanı konulamayan olgular ● “Viral gibi” denilen ancak bakteriyel enfeksiyon dışlanamayan hastalar ● Erken evrede olabilecek ciddi enfeksiyon şüphesi

Tanım Servikal bölgede ≥1 cm (inguinal >1.5 cm) lenf nodu büyümesi. Çocuklarda çoğunlukla benign ve reaktiftir, ancak lokalizasyon, süre ve eşlik eden bulgular ayırıcı tanıyı belirler.

Boğmaca, difteri ve tetanoza karşı koruma sağlayan adjuvanlı tetanoz toksoidi, indirgenmiş difteri toksoidi ve hücresiz boğmaca aşısı (Tdap), gebelikte hem annenin hem de bebeğin korunmasında kritik bir araç haline gelmiştir. Üç aylıktan küçük bebeklerde boğmaca morbidite ve mortalitesi belirgindir ve bu yaş grubunda aktif aşıyla koruma sağlanamaz. Bu nedenle gebelikte Tdap ile maternal aşılama, doğrudan anneyi, dolaylı olarak da yenidoğanı koruyan temel bir immünoprofilaksi

Boğmaca, difteri ve tetanoza karşı koruma sağlayan adjuvanlı tetanoz toksoidi, indirgenmiş difteri toksoidi ve hücresiz boğmaca aşısı (Tdap), gebelikte hem annenin hem de bebeğin korunmasında kritik bir araç haline gelmiştir. Üç aylıktan küçük bebeklerde boğmaca morbidite ve mortalitesi belirgindir ve bu yaş grubunda aktif aşıyla koruma sağlanamaz. Bu nedenle gebelikte Tdap ile maternal aşılama, doğrudan anneyi, dolaylı olarak da yenidoğanı koruyan temel bir immünoprofilaksi

1. Bakteriyel Etkenler Grup A β-hemolitik Streptokok (GAS – Streptococcus pyogenes) EN SIK BAKTERİYEL NEDEN ● 5–15 yaşta sık ● Ani başlangıç ● Yüksek ateş ● Eksüdatif tonsiller ● Ön servikal hassas LAP ● Viral bulgular genellikle yok

Epstein–Barr virüsü (EBV), herpesviridae ailesinden, çocukluk çağında sık karşılaşılan bir etken olup enfeksiyöz mononükleoz tablosunun en yaygın nedenidir. Küçük çocuklarda genellikle hafif veya atipik seyrederken, adölesanlarda klasik mononükleoz tablosu belirgindir. Klinik pratikte en önemli sorun; GAS tonsillofarenjiti, CMV ve hematolojik malignitelerle ayırıcı tanıdır.

1. Hayati Bulgular ve Genel Durum ● Yaşa göre persistan taşikardi veya hipotansiyon ● Kapiller dolum zamanı >3 sn ● Hipoksi (SpO₂ < %92 oda havasında) ● Genel durum bozukluğu, letarji, toksik görünüm ● İrritabilite + sakinleştirilemeyen ağlama (özellikle <3 ay)

Akut viral gastroenteritler — özellikle rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs kaynaklı ishal tabloları çocukluk çağında sık görülür. Temel tedavi, rehidrasyon ve beslenmenin sürdürülmesidir. Ancak bazı olgularda sıvı kaybı ve tuz dengesini hızla bozan şiddetli ishal kontrol altına alınmakta güçlük yaratır. Bu durumda destekleyici ajan olarak racecadotril (enkephalinaz inhibitörü) gündeme gelir.

Ateşli çocukta “viral mi, bakteriyel mi?” sorusu, her klinisyenin kararını zorlaştıran klasik bir ikilemdir. Son yıllarda prokalsitonin (PCT), bu ayrımda CRP ve lökosit gibi klasik biyobelirteçlerin ötesine geçerek önemli bir karar desteği aracı haline gelmiştir.

Kış aylarıyla birlikte viral solunum yolu enfeksiyonlarında artış kaçınılmaz. Bu dönemde en sık karşılaşılan tabloların başında krup (laringotrakeit) geliyor. Çocuklarda özellikle 6 ay–3 yaş arasında daha sık görülüyor ve tipik olarak havlar tarzda öksürük, ses kısıklığı ve inspiratuar stridor ile seyrediyor.

Human papillomavirüs (HPV) sadece erişkinleri değil, çocukları da etkileyebilen bir DNA virüsüdür. Çocukluk çağında görülen siğillerin, papillomların ve bazı premalign (kanser öncüsü) lezyonların arkasında HPV enfeksiyonu olabilir. Üstelik bu enfeksiyonlar yalnızca cinsel temasla değil, vertikal geçiş ya da kontamine yüzeylerle de bulaşabilmektedir.

Yeni karma aşı, tek enjeksiyonda altı farklı bileşeni içeriyor: Difteri, boğmaca, tetanoz, inaktif polio, Hib ve Hepatit B. Böylece daha önce ayrı uygulanan Hepatit B aşısı, beşli karışımla birleştirilerek tek dozda geniş koruma sağlıyor. Klinik çalışmalar, bu kombinasyonun immünojenisite açısından tekli Hepatit B aşısına eşdeğer olduğunu göstermiştir (AAP & Red Book 2024).