ÇOCUKLARDA EBV MONONÜKLEOZU Klinik Yaklaşım, Ayırıcı Tanı ve Pratik İpuçları
- 4 saat önce
- 2 dakikada okunur
Giriş
Epstein–Barr virüsü (EBV), herpesviridae ailesinden, çocukluk çağında sık karşılaşılan bir etken olup enfeksiyöz mononükleoz tablosunun en yaygın nedenidir. Küçük çocuklarda genellikle hafif veya atipik seyrederken, adölesanlarda klasik mononükleoz tablosu belirgindir. Klinik pratikte en önemli sorun; GAS tonsillofarenjiti, CMV ve hematolojik malignitelerle ayırıcı tanıdır.
Epidemiyoloji ve Bulaş
● Bulaş temel olarak tükürük ile olur (“öpücük hastalığı”).
● Gelişmekte olan ülkelerde enfeksiyon daha erken yaşta geçirilir ve sıklıkla subklinik seyreder.
● Adölesan ve genç erişkinlerde semptomatik hastalık daha sıktır.
Klinik Bulgular
Klasik triad:
● Ateş
● Eksüdatif tonsillofarenjit
● Servikal (özellikle posterior) lenfadenopati
Sık eşlik eden bulgular:
● Halsizlik, bitkinlik (haftalarca sürebilir)
● Hepatomegali ± splenomegali
● Periorbital ödem
● Makülopapüler döküntü (özellikle aminopenisilin sonrası)
Yaşa göre farklar:
● <5 yaş: ÜSYE benzeri, silik bulgular
● Adölesan: Şiddetli boğaz ağrısı, belirgin LAP, splenomegali
Laboratuvar Bulguları
● Tam kan sayımı:
○ Lenfositoz
○ %10’dan fazla atipik lenfosit
● Karaciğer enzimleri:
○ AST/ALT hafif–orta derecede yüksek (sık)
● Seroloji:
○ VCA IgM (+): akut enfeksiyon
○ VCA IgG (+), EBNA (−): akut
○ EBNA (+): geçirilmiş enfeksiyon
Heterofil antikor (Monospot) testi küçük çocuklarda düşük duyarlıdır; negatif sonuç EBV’yi dışlamaz.
Ayırıcı Tanı
● GAS tonsillofarenjiti
● CMV mononükleozu (heterofil negatif, daha az boğaz bulgusu)
● Adenovirüs
● Akut HIV (adölesanlarda mutlaka akılda tutulmalı)
● Akut lösemi / lenfoma (inatçı LAP, sitopeniler)
Tedavi
Spesifik antiviral tedavi yoktur.
Tedavi destekleyicidir:
● İstirahat
● Sıvı alımı
● Antipiretik/analjezik (parasetamol tercih edilir)
Antibiyotik:
● Rutin yeri yoktur
● Amoksisilin/ampisilin verilmemelidir → yaygın döküntü riski
Kortikosteroid (seçilmiş olgular):
● Üst hava yolu obstrüksiyonu
● Şiddetli tonsiller hipertrofi
● Hemolitik anemi, trombositopeni
● MSS tutulumu
Komplikasyonlar
● Splenik rüptür (nadir ama hayatı tehdit edici)
● Otoimmün hemolitik anemi
● Trombositopeni
● Hepatit
● Nörolojik komplikasyonlar (menenjit, ensefalit – nadir)
Spor ve Aktivite Kısıtlaması
● Splenomegali olan çocuklarda:
○ En az 3–4 hafta temas sporları yasak
● Klinik ve gerekirse USG ile bireyselleştirilmiş karar önerilir.
Klinik Pratikte Net Mesajlar
● Eksüdatif tonsillit + posterior servikal LAP + lenfositoz → EBV’yi düşün
● GAS şüphesi varsa test et, amprik antibiyotik başlama
● Spor kısıtlaması konusu net ve yazılı belirtilmeli
EĞİTİM ÖNERİLERİ
AİLE HEKİMLİĞİ EĞİTİMİ
Aile hekimleri, aile hekimliği asistan doktorları ve acilde asm'de çalışan doktorlar, dhy'ye hazırlananlar için faydalı olacak birçok pratik bilgi ve dikkat edilmesi gereken konuya değinilen 8 derslik eğitim.
Toplam Süre: 519 dakika
Video Sayısı: 10
Erişim Süresi: 60 gün
EBOOKLARA GÖZ ATIN:
Yorumlar