ÇOCUKLARDA BAKTERİYEL ENFEKSİYONLARDA PROKALSİTONİN KULLANIMI
- 5 gün önce
- 2 dakikada okunur
Ateşli çocukta “viral mi, bakteriyel mi?” sorusu, her klinisyenin kararını zorlaştıran klasik bir ikilemdir. Son yıllarda prokalsitonin (PCT), bu ayrımda CRP ve lökosit gibi klasik biyobelirteçlerin ötesine geçerek önemli bir karar desteği aracı haline gelmiştir.
Prokalsitonin Nedir?
Prokalsitonin, bakteriyel enfeksiyonlara özgül olarak yükselen bir prohormondur. Normalde sağlıklı bireylerde serum düzeyi <0.05 ng/mL’dir. Bakteriyel toksinler ve proinflamatuar sitokinlerle uyarıldığında hızla artar, viral interferon-γ yanıtı tarafından ise baskılanır — bu da onu viral enfeksiyonlardan ayırıcı hale getirir.
Klinik Kullanım Alanları
1️⃣ Ateşli çocukta bakteriyel enfeksiyon ayrımı:- PCT <0.25 ng/mL: ciddi bakteriyel enfeksiyon olasılığı düşüktür.- PCT >0.5–1 ng/mL: bakteriyel enfeksiyon olasılığı artar, klinik korelasyon gerekir.- PCT >2 ng/mL: sepsis veya ağır bakteriyel enfeksiyon lehine yorumlanır.2️⃣ Sepsis ve menenjit tanısı ve izleminde:PCT erken yükselir (ilk 6 saatte) ve antibiyotik yanıtı ile hızlı düşer. Bu nedenle tedavi yanıtının dinamik takibinde değerlidir.3️⃣ Antibiyotik başlanması ve kesilmesi kararı:- Ampirik antibiyotik başlanan çocuklarda PCT <0.25 ng/mL’ye gerilediğinde veya %80 düşüş izlendiğinde tedavinin kesilmesi güvenlidir (ESPID 2025).
CRP ile Karşılaştırma
Özellik Prokalsitonin (PCT) CRP
Yükselme süresi 4–6 saat 12–24 saat
Bakteriyel özgüllük Yüksek Orta
Viral enfeksiyonda Baskılanır Artabilir
Antibiyotik yanıtı Hızla düşer Yavaş düşer
Sonuç: PCT, CRP’ye göre hem daha erken hem de daha özgül bir göstergedir.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Lokalize enfeksiyonlarda (ör. AOM, tonsillit, osteomiyelit) yükselme her zaman belirgin olmayabilir. Prematüre ve yenidoğanlarda fizyolojik yükselme görülebilir; yaşa göre referans aralıkları kullanılmalıdır. Ciddi viral enfeksiyonlarda (ör. influenza, RSV) PCT bazen orta düzeyde yükselebilir; klinik tabloyla birlikte yorumlanmalıdır.
Sonuç
Prokalsitonin, ateşli çocuğun bakteriyel enfeksiyon olasılığını objektif olarak değerlendirmede güçlü bir yardımcıdır. Ampirik antibiyotik başlanması, sürdürülmesi ve kesilmesi süreçlerinde antibiyotik direncine karşı rasyonel bir denge sağlar. Kısacası, “her ateş antibiyotik değildir” yaklaşımını bilimsel zemine oturtur.
Kaynak: UpToDate 2025
EĞİTİM ÖNERİLERİ
AİLE HEKİMLİĞİ EĞİTİMİ
Aile hekimleri, aile hekimliği asistan doktorları ve acilde asm'de çalışan doktorlar, dhy'ye hazırlananlar için faydalı olacak birçok pratik bilgi ve dikkat edilmesi gereken konuya değinilen 8 derslik eğitim.
Toplam Süre: 519 dakika
Video Sayısı: 10
Erişim Süresi: 60 gün
EBOOKLARA GÖZ ATIN:
Yorumlar