PEDİATRİK HASTALARDA TRANSAMİNAZ YÜKSEKLİĞİNİN SIK GÖRÜLEN NEDENLERİ
- 4 gün önce
- 2 dakikada okunur
1. Enfeksiyonlar (EN SIK)
a) Viral enfeksiyonlar
● EBV (çok sık, AST>ALT olabilir)
● CMV ● Hepatit A, B, C
● Adenovirüs
● İnfluenza
● COVID-19
● HHV-6
Özellikle EBV’de transaminaz yüksekliği hepatit değil, sistemik enfeksiyonun parçasıdır.
2. İlaçlara Bağlı (DILI – Drug Induced Liver Injury)
● Parasetamol (doza bağımlı veya yanlış kullanım)
● Antiepileptikler (valproat, fenitoin, karbamazepin)
● Antibiyotikler (amoksisilin-klavulanat, makrolidler, tetrasiklinler)
● Antitüberküloz ilaçlar
● Bitkisel/alternatif ürünler
Çocukta “masum ilaç yoktur”, doz–süre–kombinasyon sorgulanmalıdır.
3. Metabolik ve Genetik Hastalıklar
● Wilson hastalığı (özellikle >3 yaş, AST/ALT açıklanamıyorsa)
● Alfa-1 antitripsin eksikliği
● Mitokondriyal hastalıklar
● Galaktozemi (yenidoğan)
Persistan ve açıklanamayan yükseklik → genetik düşün.
4. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAFLD / MAFLD)
● Obezite
● İnsülin direnci
● Metabolik sendrom
Okul çağı ve adölesanlarda en sık kronik neden.
5. Kas Kaynaklı Nedenler (Sıklıkla Atlanır)
● Viral miyozit
● Yoğun egzersiz
● Travma
● Rabdomiyoliz
AST > ALT + CK yüksekliği → karaciğer değil kas düşün.
6. Hipoksik / Sistemik Nedenler
● Sepsis
● Şok
● Kardiyak yetmezlik
● Hipoksi
AST/ALT hızla yükselir, klinik ağırdır.
7. Safra Yolu ve Kolestatik Nedenler
● Koledok kisti
● Safra taşı (adölesan!)
● Kolanjit
Bu grupta GGT, ALP, bilirubin daha belirgindir.
8. Otoimmün ve İnflamatuvar
● Otoimmün hepatit
● Sistemik lupus
● İnflamatuvar barsak hastalığı ilişkili hepatit
9. Beslenme ve Toksik Nedenler
● Uzun süreli açlık
● Total parenteral beslenme
● Mantar, toksin maruziyeti
Klinik Pratikte 3 Altın Soru
1. Hasta hasta mı, sayı mı yüksek?
2. ALT mi baskın, AST mi?
3. Geçici mi, persistan mı?
Alarm Bulguları (Hızlı İleri Tetkik)
● AST/ALT > 10 kat
● Sarılık
● Koagülopati (INR ↑)
● Bilinç değişikliği
● Persistan yükseklik (>3 ay)
Klinik Altın Cümle
Çocukta transaminaz yüksekliği tanı değil, uyarıdır. Sayıya değil kliniğe ve seyre bakılır.
EĞİTİM ÖNERİLERİ
AİLE HEKİMLİĞİ EĞİTİMİ
Aile hekimleri, aile hekimliği asistan doktorları ve acilde asm'de çalışan doktorlar, dhy'ye hazırlananlar için faydalı olacak birçok pratik bilgi ve dikkat edilmesi gereken konuya değinilen 8 derslik eğitim.
Toplam Süre: 519 dakika
Video Sayısı: 10
Erişim Süresi: 60 gün
EBOOKLARA GÖZ ATIN:
Yorumlar