BEBEĞİN ERKEN DÖNEM KORUNMASI ANNENİN AŞILANMASINDAN GEÇER: GEBELİKTE TDAP AŞISI
- 1 gün önce
- 3 dakikada okunur
Boğmaca, difteri ve tetanoza karşı koruma sağlayan adjuvanlı tetanoz toksoidi, indirgenmiş difteri toksoidi ve hücresiz boğmaca aşısı (Tdap), gebelikte hem annenin hem de bebeğin korunmasında kritik bir araç haline gelmiştir. Üç aylıktan küçük bebeklerde boğmaca morbidite ve mortalitesi belirgindir ve bu yaş grubunda aktif aşıyla koruma sağlanamaz. Bu nedenle gebelikte Tdap ile maternal aşılama, doğrudan anneyi, dolaylı olarak da yenidoğanı koruyan temel bir immünoprofilaksi stratejisidir.
Neden Gebelikte Tdap?
Boğmaca insidansı, aşı veya geçirilmiş enfeksiyona bağlı bağışıklığın zamanla azalması nedeniyle birçok ülkede artış göstermektedir. Boğmacalı bebeklerin yarısından fazlası enfeksiyonu aile bireylerinden, çoğunlukla anneden almaktadır. Gebelikte Tdap uygulanması:• Anneyi boğmaca, difteri ve tetanoza karşı doğrudan korur,• Ev içi bulaş zincirini kırarak bebeğin maruziyet riskini azaltır,• Plasenta yoluyla yüksek düzeyde maternal antikor geçişi sağlayarak yenidoğana yaşamın ilk haftalarından itibaren pasif koruma sunar.Bu pasif antikorlar, bebek ilk DTaP dozlarını almaya başlayana kadar kritik bir “köprü” işlevi görür.
Kimlere ve Ne Zaman Uygulanmalı?
Aşılama Uygulamaları Danışma Komitesi (ACIP) ve AAP önerilerine göre:• Daha önce tam Td serisini tamamlamış tüm gebelere, HER gebelikte, ideal olarak 27–36. gebelik haftaları arasında tek doz Tdap önerilir.• Gebelikler arası süre kısa olsa bile (aynı yıl içinde ardışık gebelikler gibi), her gebelik için Tdap endikasyonu devam eder.• Tetanoz ve difteriye karşı aşılanmamış, eksik veya durumu bilinmeyen gebelerde üç dozluk Td serisi planlanmalı; bu dozlardan en az birinin Tdap olması sağlanmalıdır. Tercihen Tdap, yine 27–36. haftalar arasında uygulanır.• Boğmaca salgını, yara yönetimi veya yüksek riskli maruziyet gibi özel durumlarda Tdap gebeliğin daha erken dönemlerinde de uygulanabilir; bu durumda aynı gebelikte tekrar doz gerekmez, ancak sonraki gebeliklerde Tdap yeniden yapılmalıdır.
Doğum Sonrası Uygulama ve Ev İçi Temaslıların Aşılanması
Gebelik sırasında Tdap yapılamamışsa, daha önce hiç Tdap almamış olan annelere doğumdan hemen sonra tek doz Tdap uygulanmalıdır. Bu yaklaşım, annenin hastalığa yakalanmasını ve bebeğe bulaştırmasını engelleyerek dolaylı koruma sağlar; ancak pasif antikor yanıtı, yenidoğanı erken dönemde korumak için geç kalmış olabilir.Ayrıca, “koza oluşturma” (cocooning) stratejisi kapsamında; 12 aydan küçük bebekle yakın teması olacak tüm aile bireyleri ve bakıcıların, daha önce Tdap almamışlarsa tek doz Tdap ile aşılanması önerilir. Gebe olmayan temaslılar için rutin tekrarlayan Tdap dozları gerekli değildir; tek doz yeterlidir.
Etkinlik ve Güvenlik
Gözlemsel çalışmalar, gebelikte Tdap uygulamasının, bebekte ilk aylarda boğmaca riskini anlamlı şekilde azalttığını göstermektedir. Kordon kanında boğmacaya özgü antikor düzeyleri, 27–36. haftalarda yapılan aşılamayı takiben koruyucu seviyelere ulaşmaktadır. Gebelik öncesi veya doğuma çok yakın dönemde yapılan aşılamalar ise bu düzeye her zaman ulaşamayabilir.Maternal Tdap, bebekte uygulanan DTaP ve diğer konjuge aşıların immünojenisitesini hafifçe modüle etse de, mevcut veriler klinik etkinlikte anlamlı bir azalma göstermemektedir. Büyük kohort çalışmalarında, rahim içinde Tdap’a maruz kalan bebeklerin, maruz kalmayanlara göre yaşamın ilk yılında boğmacaya karşı daha iyi korunduğu bildirilmiştir.Güvenlik açısından, binlerce gebeyi içeren çalışmalar ve sistematik derlemeler, Tdap’ın anne, fetüs veya gebelikle ilişkili ciddi advers olaylarda artışa yol açmadığını göstermiştir. Lokal reaksiyonlar, hafif sistemik belirtiler ve nadiren senkop dışında belirgin yan etki bildirilmemiştir.
Sonuç: Bebeğin Erken Dönem Korunması Annenin Aşılanmasından Geçer
Gebelikte Tdap aşısı, boğmaca, difteri ve tetanoza karşı hem anne hem de bebek için güçlü bir koruma sağlar. Her gebelikte 27–36. haftalar arasında tek doz Tdap uygulaması, yenidoğanın yaşamın ilk kritik aylarında pasif immünite ile korunmasını mümkün kılar. Pediatri, kadın doğum ve aile hekimliği ekiplerinin; her gebelikte Tdap endikasyonunu aktif olarak sorgulaması, aşı tereddüdünü azaltacak danışmanlık vermesi ve ev içi temaslıların aşılanmasını teşvik etmesi, boğmaca ile mücadelede temel bir halk sağlığı yaklaşımıdır.
Not: Uptodate 2025
EĞİTİM ÖNERİLERİ
AİLE HEKİMLİĞİ EĞİTİMİ
Aile hekimleri, aile hekimliği asistan doktorları ve acilde asm'de çalışan doktorlar, dhy'ye hazırlananlar için faydalı olacak birçok pratik bilgi ve dikkat edilmesi gereken konuya değinilen 8 derslik eğitim.
Toplam Süre: 519 dakika
Video Sayısı: 10
Erişim Süresi: 60 gün
EBOOKLARA GÖZ ATIN:
Yorumlar